‘Uzatmalı COVID kimlerde görülüyor, belirtileri neler?

Covid-19a yakalanan pek çok kişi hastalığı ağır geçirmiyor ve kısa sürede iyileşiyor. Ama hastalığı ağır geçirmeyenlerde bile, iyileştikten sonra uzun vadeli sorunlar yaşayanların sayısı azımsanmayacak kadar fazla. Buna uzatmalı Covid deniliyor.
 Tarih: 21-07-2021 11:00:00   Güncelleme: 22-07-2021 00:37:20
‘Uzatmalı COVID kimlerde görülüyor, belirtileri neler?

Covid-19'a yakalanan pek çok kişi hastalığı ağır geçirmiyor ve kısa sürede iyileşiyor. Ama hastalığı ağır geçirmeyenlerde bile, iyileştikten sonra uzun vadeli sorunlar yaşayanların sayısı azımsanmayacak kadar fazla. Buna 'uzatmalı Covid' deniliyor.

Birçok ülkede, salgın nedeniyle uygulanan kısıtlamalar kaldırılırken, henüz aşı olmamış kişilerin uzatmalı Covid sorunuyla karşı karşıya kalacağına dair endişeler dile getiriliyor.

Uzatmalı Covid belirtileri neler?

BBC'den Rachel Schraer'in haberine göre, İngiltere'de sağlık çalışanlarına yönelik kılavuzda, hafif ya da ağır olsun, Covid semptomlarının enfeksiyon başladıktan 12 hafta sonra bile devam etmesi ve başka bir sebep bulunmaması halinde uzatmalı Covid tanısı konabileceği belirtiliyor.

İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS), uzatmalı Covid semptomlarını şöyle sıralıyor:

aşırı yorgunluknefes darlığı, çarpıntı, göğüste ağrı ve sıkışmahafıza ve konsantrasyon sorunu ("beyin bulanıklığı")tat ve koku duyusunda değişme
eklem ağrısı

Konuyla ilgili anketlerde onlarca, hatta yüzlerce başka şikayetlerin de dile getirildiği görüldü. Bu konuda en kapsamlı araştırmayı yapan Londra'daki UCL Üniversitesi, uzatmalı Covid hastalarında, 10 organ sistemini etkileyen 200 semptom tespit edildi.

'Uzatmalı' Covid kimlerde görülüyor, belirtileri neler, ne kadar yaygın?
Bunlar arasında halüsinasyon, uykusuzluk (insomnia), işitme ve görme duyularında değişme, kısa dönemli hafıza kaybı ve konuşma ve dil becerileriyle ilgili sorunlar yer alıyor. Ayrıca mide ve bağırsak sorunları, idrar torbası sorunları, bazı kadınların periyod düzeninde değişme ve cilt sorunları da sıralanabiliyor.

Bu semptomların derecesi kişiden kişiye değişebiliyor, ama pek çok kişi banyo, alışveriş, kelimeleri hatırlama gibi işlemlerde zorluk çektiğini ifade ediyor.

Uzatmalı Covid'e neden olan ne?

Bunu henüz tam olarak bilmiyoruz.

Ama olası bir neden, bazı insanların koronavirüse karşı bağışıklık sisteminin aşırı çalışması nedeniyle sadece virüse değil dokulara da saldırıya geçmesi olabilir. Virüse karşı güçlü bağışıklık tepkisi veren kişilerde bu durum görülebilir.

Virüsün hücrelerimize saldırıp tahrip etmesi de beyinde bulanıklık ve tat ve koku alma duyusunun kaybı gibi semptomlara yol açıyor olabilir. Aynı şekilde damarların virüs nedeniyle tahrip olması da kalp, akciğer ve beyinle ilgili sorunlara neden olabilir.

Bu konudaki bir diğer teoriye göre ise virüs kalıntılarının vücutta kalmaya devam etmesi nedeniyle bir süre sonra yeniden aktif hale gelmesi ihtimali söz konusu olabilir.

Herpes (uçuk) ve halk arasında öpüşme hastalığı olarak bilinen hastalığa yol açan Epstein Barr virüsü gibi başka virüslerde de benzer bir duruma rastlanır. Ancak bunun Covid'de de meydana gelebileceğine dair henüz fazla veri yok.

Farklı kişilerde farklı sorunların ortaya çıkmasına neden olan bir durumdan söz edilebilir.

Bu soruya kesin cevap vermek bugün için zor, zira doktorlar uzatmalı Covid'i resmi tanı şeklinde kayda geçirmeye yeni başladı denebilir.

Ancak birçok araştırma, bu olasılığın yaşla birlikte arttığını ve kadınlar arasında iki kat daha yaygın olduğunu gösteriyor.

Bazı uzatmalı Covid semptomları, hastalığı daha ağır geçirenlerde veya hastanede tedavi altına alınanlarda daha yaygın.

Konuyla ilgili birçok araştırmayı ve kayıtları inceleyen Londra'daki Kings College Üniversitesi'nin vardığı sonuçlara göre, hastalığa yakalanan 20'li yaşlardaki kişilerin yüzde 1-2'si, 60'lı yaşlardaki kişilerin ise yüzde 5'inde uzatmalı Covid semptomları görülüyor.

Exeter Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde uzatmalı Covid hastalarıyla çalışan Dr. David Strain, kliniğe gönderilen hastaların çoğunun 20, 30 ve 40'lı yaşlarda olduğunu söylüyor. Bunun nedenini ise bu semptomların bu yaştaki kişilerde biraz daha az görülmekle birlikte daha büyük etkide bulunmasına bağlıyor.

UCL araştırmasını yürüten Dr Athena Akrami'ye göre ise hafif enfeksiyon olarak ortaya çıkan vakaların 7'de birinde uzatmalı Covid belirtilerinin görüleceği büyük bir dalga ile karşı karşıya olabiliriz. Aşılama oranının düşük olması nedeniyle genç nüfus içinde bundan mustarip olanların sayısı da artabilir.

Uzatmalı Covid olduğumuzu nasıl anlarız?

Dr. Strain, bunun için herhangi bir testin bulunmadığını, teşhisin ise "diğer tanıların dışlanması" yoluyla konulabileceğini söylüyor. Doktorlar, diyabet, tiroid, demir eksikliği gibi diğer sorunlar var mı diye bakıyor ve bunların bulunmaması halinde uzatmalı Covid ihtimalini gündeme alıyor.

Araştırmacılar, yakın bir zamanda uzatmalı Covid teşhisi koymak için bir kan tahlili geliştirilebileceğini belirtiyor. Araştırmalarda, organ tahribatının teşhisi için gelişkin cihazlar kullanılabiliyor, ama bunları normal doktor muayenehanelerinde görmek henüz mümkün değil.

Aşı işe yarıyor mı?

Uzatmalı Covid tanısı konmuş hastaların yarıya yakını, aşı olduktan sonra bazı semptomlarında düzelme kaydedildiğini söylüyor. Bu, bağışıklık sisteminin aşı yoluyla düzene girmesi veya virüs kalıntılarıyla baş etmede aşının vücuda yardımcı olmasından kaynaklı olabilir.

Aşı ayrıca başlangıçta virüsün kapılmasını önlemeye yaradığı için uzatmalı Covid gelişmesi riskini de ortadan kaldırıyor.

Uzatmalı Covid tedavisi var mı?

İngiltere'de 89 sağlık merkezinde uzatmalı Covid teşhis merkezi kuruldu. Kuzey İrlanda'da da benzer kliniklerin açılması planlanırken, İskoçya ve Galler'de de semptomlara bağlı olarak mahalle doktorları hastaları farklı servislere sevk edebiliyor.

Uzatmalı Covid hastalarının tedavisinde etkisi kanıtlanmış belli bir ilaç henüz yok. Şimdilik sadece semptomların idare edilmesi ve aktivitenin giderek artırılması üzerinde odaklanılıyor. İlaç tedavisi için resmi klinik deneylere yakında başlanması planlanıyor.

Kaynak: BBC Türkçe

Etiketler
  Kaynak: UlusalAjans
  YORUMLAR 0 Yorum YORUM YAP
Bu Haber'e ilk yorum yapan siz olun.
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  DİĞER SAĞLIK Haberleri
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Beşiktaş 40 26 8 6 89 44 84 +45
2 Galatasaray 40 26 8 6 80 36 84 +44
3 Fenerbahçe 40 25 8 7 72 41 82 +31
4 Trabzonspor 40 19 7 14 50 37 71 +13
5 Sivasspor 40 16 7 17 54 43 65 +11
6 Hatayspor 40 17 13 10 62 53 61 +9
7 Alanyaspor 40 17 14 9 58 45 60 +13
8 Fatih Karagümrük 40 16 12 12 64 52 60 +12
9 Gaziantep FK 40 15 12 13 59 51 58 +8
10 Göztepe 40 13 15 12 59 59 51 0
11 Konyaspor 40 12 14 14 49 48 50 +1
12 Başakşehir FK 40 12 16 12 43 55 48 -12
13 Çaykur Rizespor 40 12 16 12 53 69 48 -16
14 Kasımpaşa 40 12 18 10 47 57 46 -10
15 Yeni Malatyaspor 40 10 15 15 49 53 45 -4
16 Antalyaspor 40 9 14 17 41 55 44 -14
17 Kayserispor 40 9 17 14 35 52 41 -17
18 BB Erzurumspor 40 10 20 10 44 68 40 -24
19 MKE Ankaragücü 40 10 22 8 46 65 38 -19
20 Gençlerbirliği 40 10 22 8 44 76 38 -32
21 Denizlispor 40 6 24 10 38 77 28 -39
Takım O G M B A Y P AV
1 Adana Demirspor 34 21 6 7 64 27 70 +37
2 Giresunspor 34 21 6 7 54 25 70 +29
3 Samsunspor 34 20 4 10 58 30 70 +28
4 İstanbulspor 34 19 8 7 62 34 64 +28
5 Altay 34 20 11 3 66 39 63 +27
6 Altınordu 34 17 8 9 58 45 60 +13
7 Keçiörengücü 34 17 10 7 49 28 58 +21
8 Ümraniyespor 34 14 11 9 46 43 51 +3
9 Tuzlaspor 34 14 15 5 46 53 47 -7
10 Bursaspor 34 14 16 4 56 57 46 -1
11 Bandırmaspor 34 12 16 6 48 51 42 -3
12 Boluspor 34 12 16 6 38 41 42 -3
13 Balıkesirspor 34 9 17 8 35 53 35 -18
14 Adanaspor 34 9 18 7 44 55 34 -11
15 Menemenspor 34 7 14 13 38 62 34 -24
16 Akhisarspor 34 8 20 6 36 59 30 -23
17 Ankaraspor 34 6 20 8 33 61 26 -28
18 Eskişehirspor 34 1 25 8 23 91 8 -68
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 38 28 2 8 82 25 92 +57
2 Sakaryaspor 38 21 5 12 74 35 75 +39
3 Kırşehir Belediyespor 38 21 8 9 57 32 72 +25
4 Kırklarelispor 38 19 6 13 60 32 70 +28
5 Van Spor 38 21 11 6 59 35 69 +24
6 Bodrumspor 38 18 11 9 80 48 63 +32
7 Etimesgut Belediyespor 38 18 13 7 63 36 61 +27
8 Karacabey Belediyespor 38 15 12 11 52 41 56 +11
9 Turgutluspor 38 16 16 6 44 56 54 -12
10 Serik Belediyespor 38 13 11 14 51 48 53 +3
11 Pendikspor 38 15 16 7 66 53 52 +13
12 Pazarspor 38 15 18 5 60 64 50 -4
13 Tarsus İdman Yurdu 38 13 15 10 56 55 49 +1
14 Bayburt Özel İdare Spor 38 14 18 6 52 61 48 -9
15 Sivas Belediyespor 38 11 14 13 63 58 46 +5
16 1922 Konyaspor 38 11 18 9 47 49 42 -2
17 Kastamonuspor 38 8 18 12 31 58 36 -27
18 Elazığspor 38 10 22 6 61 90 33 -29
19 Mamak FK 38 6 26 6 32 121 24 -89
20 Kardemir Karabükspor 38 1 34 3 16 109 3 -93
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 30 20 2 8 43 18 68 +25
2 1928 Bucaspor 30 20 3 7 58 18 67 +40
3 Yeşilyurt Belediyespor 30 17 8 5 50 27 56 +23
4 Ofspor 30 14 5 11 43 31 53 +12
5 Arnavutköy Belediye 30 13 8 9 40 29 48 +11
6 Edirnespor 30 12 9 9 34 31 45 +3
7 Belediye Derincespor 29 10 9 10 38 29 40 +9
8 Artvin Hopaspor 30 10 11 9 41 44 39 -3
9 Fatsa Belediyespor 30 10 12 8 22 31 38 -9
10 Kızılcabölükspor 30 9 11 10 34 33 37 +1
11 Nevşehir Belediyespor 30 9 14 7 31 31 34 0
12 Çankaya FK 30 10 16 4 28 48 34 -20
13 1877 Alemdağspor 30 9 15 6 37 48 33 -11
14 Antalya Kemerspor 30 7 17 6 27 50 27 -23
15 Payasspor 29 5 16 8 29 53 23 -24
16 Manisaspor 30 1 20 9 22 56 12 -34
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 13/08/2021 Beşiktaş vs Çaykur Rizespor
 14/08/2021 Fatih Karagümrük vs Gaziantep FK
 14/08/2021 Altay vs Kayserispor
 14/08/2021 Hatayspor vs Kasımpaşa
 15/08/2021 Başakşehir FK vs Alanyaspor
 15/08/2021 Adana Demirspor vs Fenerbahçe
 15/08/2021 Antalyaspor vs Göztepe
 16/08/2021 Sivasspor vs Konyaspor
 16/08/2021 Yeni Malatyaspor vs Trabzonspor
 16/08/2021 Giresunspor vs Galatasaray
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 13/08/2021 Gençlerbirliği vs Eyüpspor
 14/08/2021 İstanbulspor vs Manisa FK
 14/08/2021 Balıkesirspor vs Boluspor
 14/08/2021 Denizlispor vs Bandırmaspor
 15/08/2021 Keçiörengücü vs Altınordu
 15/08/2021 Tuzlaspor vs MKE Ankaragücü
 15/08/2021 Bursaspor vs Adanaspor
 15/08/2021 Menemenspor vs BB Erzurumspor
 16/08/2021 Kocaelispor vs Ümraniyespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 05/09/2021 Ankaraspor vs İnegölspor
 05/09/2021 Bayburt Özel İdare Spor vs Sakaryaspor
 05/09/2021 Bodrumspor vs Afjet Afyonspor
 05/09/2021 Çorum FK vs Diyarbekir Spor
 05/09/2021 Hekimoğlu Trabzon vs Etimesgut Belediyespor
 05/09/2021 Kahramanmaraşspor vs Serik Belediyespor
 05/09/2021 Sarıyer vs Ergene Velimeşe
 05/09/2021 Sivas Belediyespor vs Turgutluspor
 05/09/2021 Somaspor vs Niğde Anadolu FK
 05/09/2021 Van Spor FK vs Adıyaman 1954 SK
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 05/09/2021 Batman Petrolspor vs Bursa Yıldırımspor
 05/09/2021 Belediye Kütahyaspor vs Arnavutköy Belediye
 05/09/2021 Çatalcaspor vs Karaman Belediyespor
 05/09/2021 Elazığspor vs Bergama Belediyespor
 05/09/2021 Erbaaspor vs 1954 Kelkit Bld.Spor
 05/09/2021 Hendek Spor vs Fatsa Belediyespor
 05/09/2021 Kahta 02 Spor vs Artvin Hopaspor
 05/09/2021 Nevşehir Belediyespor vs Mamak FK
 05/09/2021 Sancaktepe FK vs Osmaniyespor FK
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ
Tüm Anketler
Web sitemize nasıl ulaştınız?
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI