Bugun...

OSMANLI BAB-I DEFTERDARI

 Tarih: 08-10-2018 02:16:00  -   Güncelleme: 08-10-2018 02:17:00
Volkan Yaşar Berber

Osmanlı Devletinde bir çok kayıt usulü var olup umumiyetle takip ve teşhis edilmiştir. Kalemlerine ayrılan birbirleriyle bağlantılı kırk adet hususi bölüme ayrılmışlardır. Osmanlı da maliye teşkilatı I. Murat döneminde oluşturulmuştur. Maliye işlerine defterdar sorumlu olup vergilerin toplanması, yıllık bütçe hazırlanması görevi defterdarın yükümlülüğünde idi. Osmanlı devletinde iki çeşit hazine vardı ilki Birun hazinesi bu hazineye 'Hazine-i amire' adı da verilirdi. Devletin en büyük hazinesi olup Kapıkulu ordusunun, ulemanın, donanmanın, seferlerin ve sosyal hizmetlerin masrafları bu hazineden karşılanarak hazine padişahın mührüyle açılıp kapatılırdı. Diğeri ise Enderun hazinesi bu hazineye 'Hazine-i hassa' adı da verilirdi. Bu hazineden sarayın ihtiyaçları karşılanır. Birun hazinesi açık verirse, saray hazinesinden aktarma yapılırdı. Bu yönü ile hazine-i hassa yedek hazine özelliğindedir.

Bab-ı defterdarı kalemleri ise, Büyük ruznamçe kalemi, Başmuhasebe ruznamçe kalemi, Anadolu hesap kalemi, Küçük ruznamçe kalemi, Baş mukataa kalemi, Yeniçeri katibi kalemi, Hazine-i umur-ı maliye necareti kalemi, Mukataa nezareti, Haremeyn hesabet kalemi, Cizye muhasebet kalemi, Haremyn mukataa kalemi, Dersaadet mukataası kalemi, Bursa mukataaları, Avlonya mukataaları kalemi, Kefe mukataaları kalemi, Varidat-ı şıkkı evvel kalemi, Varidat-ı salih kalemi, Piyade mukabelesi kalemi, Süvari mukabelesi kalemi, Sipahi mukabelesi kalemi, Silahtarlar mukabelesi kalemi, Kalemiye cibayet mükellef kalemi, Tarihçilik kalemi, Malikane kalemi, Teşrifat kalemi, Mevkufat kalemi, Küçük kale kalemi, Küçük evkaf muhasebe kalemi, Evamir-i maliye kalemi, Muhalefat kalemi, Nişancı Tahvil kalemi, Menzil kalemi, Büyük kale kalemi, Haslar mukataa kalemi, Maadin mukataa kalemi, Saliyane mukataa kalemi, Masarifat nezareti kalemi, Adet-i ağnam kalemi, Episkopos kalemi, Zimmet kalemlerinden oluşmakta olup özen ve önemle kayıtlar tutulurdu.

Osmanlı Devletinde zamane en önemli geniş kapsamlı kalemini hususi belirtmekte fayda görerek Baş muhasebe kalemi 'muhasebe-i evvel' maliye teşkilatının en mühim kalemi olup on yedinci yy. başlarında ihdas olunmuş olup Ankara'dan itibaren Güney Anadolu, Suriye. Mezopotamya (Kilis, Şehlu, Aras, Mardin ve havalisi hariç.) Tophane-i amire, tersane-i amire, darphane-i amire, matbah-ı amire, istabl-ı amire işleri, Cebelu ve gedik bedelleri ile düyun işleri, bütün muhalefat (evkaf hariç), Malikane beratları, nev müslim kisve bahaları, mehterhane, çadırcılık, saraciye, tereke işleri, Bozulus ve Danişmentli Türkmenleri işleri, Kasapbaşılık işleri, Umumi masraflardan arta kalan para ve subaşı işleriyle demirbaş işleri, Bazı yerlerin haydutluk yapmayacaklarına dair verdikleri taahhüt akçeleri 'nezir akçesi' işleri, tımar gediği bedelleri, mehter, mahzar, hükkam, hassa mumcu başıları, arpa emini, kağıtçı başı, tahtıravancı başı, üsera ve pençiki işleri, Ocaklık beratını ve mülkname-i hümayun mezat kaimesi, Malikane halifeliği, muhallefat halifeliği, zimmet halifeliğini bu kalem verirlerdi ki vazifesi bugünkü divan-ı muhasebata benzetilebilir.

  Bu yazı 2440 defa okunmuştur.
  YORUMLAR YORUM YAP | 0 Yorum
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  YAZARIN DİĞER YAZILARI
  • BUGÜN ÇOK OKUNANLAR
  • BU HAFTA ÇOK OKUNANLAR
  • BU AY ÇOK OKUNANLAR
YUKARI